Cusco, Peru

Cusco, Peru

Cusco Güney Amerika’nın en çok ziyaret edilen ülkelerinden biri olan Peru ve Inka Uygarlığı’nın dünyaya armağan ettiği görkemli antik Machu Picchu şehri tüm dünyadan gezginlerin hayallerini süslemektedir. And Dağlarında deniz seviyesinden 3400 m yükseklikte bulunan Cusco 1983 senesinde Unesco Dünya Kültür Mirası Listesi’ne girmiştir. Benim de çok uzun zamandır gelmek isteyip mesafeden dolayı hep ertelemek zorunda kaldığım bir rotaydı ta ki California’ya taşınana kadar. Los Angeles’dan Lima’ya direk 7 saat süren bir uçuşla geldiğimiz Peru’ya zaman kaybetmeden tekrar kısa bir uçuşla Cusco şehrine geçtik. Uçaktan gözümü kırpmadan izlediğim görkemli dağların arasından usulca geçen bulutların güzelliği kalbimin hızlı atmasına sebep olmuşken buna bir de bizi karşılayan düşük oksijen oranı da eklendi. Cusco 3400 m gibi bir yüksekliğe kurulmuş olan ve günümüzde 500 bin nüfusa sahip Inka Uygarlığı’nın başkentidir. Oksijen azlığından dolayı bitkilerin yetişmediği, nefes almanın bu kadar zor olduğu bir bölgeye neden şehir kurmak istemiş olabilirler diye düşünürken daha sonra cevabımı net bir şekilde alıyorum.

Tarih

İnka’lılar Güneş’i baba,  Ay’ı da anne olarak nitelendirip kendilerinin göklerden geldiklerine inanırlarmış dolayısıyla ne kadar yüksekte olurlarsa taptıkları Güneş Tanrısına (İnti) o kadar yakın olurlarmış. İnka Mitolojisine göre ilk İnkalı kurucu Manco Capac ve Mama Ocllo Titicaca Gölü’nden çıkıp dağları tepeleri aşarak kendilerine yaşayacak uygun bir yer aramışlar. Manco Capac’ın altın asasının toprağa ilk battığı yere ise Cusco (Quechua dilinde göbek, merkez demek) şehrini kurmuşlar. Manco Capac yerlilere savaşmayı ve ev inşaa etmeyi öğretirken Mama Ocllo ise kadınlara dokumayı, tarla ekmeyi ve yemek yapmayı öğretmiş. Zaman geçtikçe çok iyi savaşmaya başlamışlar ve etraflarındaki toplulukları kendilerine bağlayarak Büyük İnka İmparatorluğu’nu (15.yy-16.yy) kurmuşlar. Herşey yolunda ilerlerken 1527 senesinde İspanyollar çıkagelir ve İnkaları felakete sürükler. Beraberinde getirdikleri hastalıklara bağışıklığı olmayan yerlilerin bir çoğu hayatını kaybeder. Inka İmparatorluğu’nu fethetmesi İspanya kraliçesi tarafından onaylanan komutan Pizarro o dönemde imparator olan Atahualpa’yı tutsak ederek imparatorluğu bölerek parçalamıştır.

13. yy’dan 16. yy’a kadar yani İspanyolların gelişine kadar İnka halkına başkentlik yapmış olan Cusco’da, modern dünyadan uzakta kurdukları uygarlıklarından geriye kalan nefes kesici güzellikteki şehirlerini ve tarım yaptıkları ünlü terasları ziyaret edebileceksiniz.  Peru’da karşılaşacağınız kültür yanlızca İnka Uygarlığının değil aynı zamanda ‘’And Medeniyetinin’’ ,  ‘’Amazon Yerlilerinin’’ ve son olarakta ‘’İspanyol Kültürü’nün’’ zamanla bir potada erimesinden meydana geldiğini gözlemleyeceksiniz. Güney Amerika’nın ve tabi ki Peru’nun en çok ziyaret edilen tarihi şehrin bu kadar ünlü olmasının diğer önemli sebebi ise Machu Picchu’ya geçişi sağlaması. Machu Picchu yazısı için burayı tıklayın.

Günümüzde Cusco, tek arabanın zor geçtiği daracık arnavut kaldırımlı sokakları ve 16. yy ‘dan kalma kolonyal İspanyol mimarisi ile küçük çaplı bir heyecan dalgası yaratmaktadır. Sokakta saçları iki yandan örgülü kafasında fötr şapkası ve geleneksel İnka kıyafetleri ile dolaşan kadınları görmek çok olağan. Ben ilk başta sadece turistik bölgelerde böyle giyindiklerini düşünürken en kıyıda köşede kalmış Peru köylerinde bile kadınların aynı tarz giyindiklerine şahit oldum. Cusco’nun genel enerjisinden ve tarzından etkilenmeyecek insan sayısının az olduğunu düşünüyorum. Ülke genel olarak fakir ve çok gelişmemiş dolayısıyla Cusco’da yapıların çok büyük bir kısmının ya boyasız tuğla ile inşaa edildiğini ya da kerpiçten yapıldığını göreceksiniz.


Cusco, Peru

 

İklim

And Dağlarında değişen yükseklikten dolayı çok farklı mikro iklimler bulunsa da Cusco sene boyu ziyaret edilebilecek sabit bir hava durumuna sahiptir. Senenin her ayı ziyarete elverişli olsa da yüksek sezonu ünlü İnti Raymi’nin yapıldığı (Güneş Festivali) Haziran-Ağustos olarak geçiyor. Cusco’da iki mevsim bulunuyor biri yağmurlu yaz dönemi diğeri de kuru kış dönemi. Ekim ayında başlayan yağışlı yaz dönemi Mayıs ayına kadar sürdükten sonra yerini Eylül ayına kadar kuru serin kışlara bırakıyor. Senenin en sıcak ayı Ocak ayında ısı 11 C’lere çıkarken en soğuk ayı olan Temmuz’da 7 C’ye düşüyor. Diyelim ki Cusco’dan Urubamba’ya geçiyorsunuz ısı dramatik olarak artacaktır hele Amazonlara gitmeyi planlıyorsanız iklim bir anda yoğun nemli ve sıcak bir hale dönüşecektir. Isı yüksekliğe göre sürekli olarak değiştiğinden yanınıza mutlaka hem soğuk için hem de sıcak iklim için çeşitli kıyafetler getirin. Cusco aynı zamanda 3400 m yüksekliğinden ve ekvatora yakınlığından dolayı yüksek ultraviolet ışınlarına maruz kalmaktadır. Yağmurlu ve bulutlu bir gün bile olsa güneş koruyucu kullanmakta fayda var.

Cusco, Peru 

Yüksek İrtifa Hastalığı

Cusco’nun deniz seviyesinden 3400 m yükseklikte olduğundan bahsetmiştim. Yükseklere çıkıldıkça atmosferin basıncı azaldığından oksijen oranı da azalır. Vücudun aynı miktardaki oksijeni sağlayabilmesi için çok daha sık nefes alması gerekir. Dolayısıyla hareket bile etmiyorken kalbin hızla çarpması, iki adım atınca hemen nefes nefes kalmak, baş ağrısı, uykuya zor dalma, nefes alamıyormuş hissi, baş dönmesi gibi semptomlar ortaya çıkabiliyor. Yüksekliğe ne kadar hızla çıkılırsa semptomlar o kadar şiddetli olabiliyor. Ben etkilenmem diye düşünürken uçaktan iner inmez nefes alamama hissini ve yukarı bahsettiğim tüm semptomları yaşadım fakat günler geçtikçe etkisi azaldı. Her bünyede farklı etki yarattığından kimisi az etkilenirken kimisi çok etkilenebiliyor. Coca çayı tüketmek ve coca yaprağını çiğnemek, bol sıvı almak, Oxygen Plus veya Chloroxygen gibi ürünleri kullanmanız rahatsızlığınızı kısmen azaltabilir. Bununla ilgili ilginç bir hikaye anlatmak istiyorum. Seyahatlerin haricinde sağlıklı beslenmeye özen gösterip haftanın 4 günü koşarım dolayısıyla kilomu ve kendimi çok iyi bilirim. Peru seyahatinde yemek konusunda kendime hiç bir kısıtlama getirmeyip üzerine bir de tatlı menülerini istedim. 8 gün boyunca normalin üzerinde yedim. Eve gelip tartıya çıkınca hatırı sayılır bir kilo verdiğimi gördüm. Bu sefer Talha tartıya çıktığında benden 4 kat daha fazla zayıflamıştı. Tabi ki bunun bilimsel bir açıklaması varmış. Kalp hücrelere ekstra oksijen yetiştirmeye çabalarken vücuttaki yağdan bol bol yakmış. Kilo vermek isteyenlere duyurulur.

Cusco, Peru

 

Cusco’da Ne Yapılır?

Peru sınırları içerisinde hem görkemli And Dağları’na, hem Amazonlara, hem de eşsiz çöllere ev sahipliği yapmaktadır. Liste kabarık olduğundan karar vermek oldukça zordur. Peru’daki Nazca Çölü’ndeki Nazca çizgileri,  İca Çölündeki Huacachina, dünyanın 7 harikasından biri olarak sayılan Machu Picchu, Unesco Dünya Kültür ve Mirasları Listesindeki Cusco şehri, Amazon yağmur ormanları..

Peki Cusco’ya kaç gün ayırmak gerekir ve burada neler yapabiliriz? Cusco’ya gelenlerin bazıları sadece Machu Picchu’ya gitmek için geliyor ama çok şey kaybediyor. Kutsal Vadi, Ollantaytambo, Pisac, Urubamba kesinlikle görülmeye değer. Tüm bunlara ek olarak İnka Trail yapmak isteyenlerin ve Ayahuasca seramonisini denemek isteyenlerin ekstradan birkaç güne ihtiyacı olacak. Biz Cusco’ya 4 gün ayırdık çok fazla yer gördük ama Inka Trail veya herhangi bir trekking yapamadık. Dolayısıyla ne yapmak istediğinize iyi karar vermenizi öneririm.

Cusco, Peru

 

Plaza de Armas

İnkalar zamanında tüm şehrin kalbi olan Plaza de Armas’ın ismi Huacaypataymış. Görünüşe göre 13.yy’dan bu yana pek bir şey değişmemiş çünkü bu geniş meydan hala yerli veya turist herkesin buluşma noktası. Kolonyal İspanyol mimarisini vurgulayan kemerler ve tahta cumbalı binalar sizi zaman yolculuğuna çıkarıyor. Meydan gündüz farklı gece farklı bir atmosfer sunduğundan hem gündüz hem de gece her yer ışıl ışılken görmelisiniz. Meydanda gözünüze iki farklı bayrak çarpacaktır. Biri kırmızı, beyaz Peru bayrağı diğeri ise gay pride bayrağını andıran gökkuşağı renkli Tahuantinsuyo bayrağı yani İnka İmparatorluğu’nun bayrağı. Meydanda 100 senede bitirilen Cusco Katedrali ve içerisindeki zenci İsa figürü görülmeye değer.

 Cusco, Peru

Sacsayhuaman

Arabayla meydandan 10 dakika süren Sacsayhuaman ise zamanında Cusco şehrini koruyan İnka Uygarlığının önemli bir kalesidir. Pachacuti zamanında dev kayaların üst üste yerleştirilmesi ile inşaa edilen Sacsayhuaman, İnkaların taş konusundaki ustalığının kanıtıdır. (Pachacuti’nin Machu Picchu’yu yaptırdığı biliniyor.) İçerisinde aynı zamanda Güneş Tanrısı İnti için yapılmış bir tapınak bulunmaktadır. Tamamı taş kalıntılarından ve harabeden oluştuğu için kapıda bir rehberle anlaşıp birlikte gezerseniz kalenin tarihi ve İnkalar kafanızda daha güzel oturur.
Cusco, Peru

San Blas Bölgesi

San Blas bölgesi dik ve dar sokakları, arnavut kaldırımlarıyla Cusco’nun en zanaatkar, en hipster bölgesidir. Mavi kolonyal kapıları, ilginç restoranları, meydandaki ünlü San Blas Katedrali size zamanda yolculuk yaptıracak. Burada el işi ürünler satan pek çok esnaf ve değişik dükkanlar olduğundan muhtemelen ortamın bohemliği sizi etkisi altına alacak. The Coca Shop’ta Koka yaprağı, çayı ve koka yaprağından yapılmış değişik tatlılar bulabilirsiniz. Koka çayı veya yaprağı almak isteyenleri uyaralım çünkü birçok ülkede yasa dışı sayılıyor.


Cusco, Peru

Qurikancha/Coricancha

Keçuva dilinde ‘’altın avlu’’ anlamına gelen Qurikancha İnka zamanında neredeyse tamamen altınla kaplıymış. Tapınağın duvarları altın yapraklarla kaplıymış altından çeşitli hazineler bulunuyormuş. İspanyolların gelişiyle hazinenin tamamına el konulmuş. Tapınakta çok çeşitli ayinler düzenlenmiş, mumyalanmış kralların bedenlerinin güneş ışığında sergilenip yiyecek ve içecek sunulmuş. Qurikancha, Plaza de Armas meydanından yürüyerek 10 dakika sürüyor.

Cusco, Peru

Cusco dışında ne yapılır?

Cusco, İspanyol istilasına kadar koskoca 300 yıl boyunca İnka Uygarlığı’na başkentlik yaptığından, Machu Picchu başta olmak üzere Cusco’ya yakın görülecek çok fazla yapı, eser ve kalıntı bulunuyor. Tüm bunlara bir de Peru’nun nefes kesen doğası, Windows 98 duvar kağıdı tadında manzaralarda eklenince yürüyüş ve trek yapılacak onlarca rota ortaya çıkıyor.  

Cusco, Peru

Machu Picchu ve Inca Trail

Dünyanın 7 harikasından biri olarak seçilen Machu Picchu, doğal olarak herkeste Peru’yu görmeye derin bir isteğin oluşmasına sebep oluyor. Şimdiye kadar gördüğüm diğer harikalarla kıyaslayınca Machu Picchu’yu iç rahatlığıyla ilk sıraya koyuyorum. Machu Picchu’ya gitmek için İnkaların izini sürerek tarihi yoldan yürüyerek dört günde varabilirsiniz veya Cusco ya da Ollantaytambo’dan trenle buraya ulaşabilirsiniz. Inka Trail turistler tarafından yoğun ilgi gördüğü için kalabalıkları engellemek amaçlı günlük 500 kişiye izin veriliyor. Tabi rehberleri ve hamalları çıkarınca geriye 200 kişi kalıyor. Eğer Inca Trail’i yapmak istiyorsanız en az 4 ay öncesinden rezervasyon yapmanız gerekiyor. Fiyatların yüksek olduğunu belirtmekte fayda var. Detaylı Machu Picchu yazısı için tıklayın!

Cusco, Peru

 

Peru Amazonları 

Güney Amerika’nın büyük bir bölümünü kaplayan Amazonlar Batı And Dağlarından başlayarak sırasıyla Ekvator, Kolombiya, Brezilya, Bolivya ve Peru’yu kapsar. Amazonlar dünyada metre kare başına düşen canlı sayısı çeşitliliği açısından en üst sıralardadır. Amazon ormanlarının %60’ı Brezilya sınırları içerisinde kalırken ikinci sırayı %13 ile Peru alır. Peru kuş çeşitliliği açısından dünyadaki en zengin ülke ünvanını alırken aynı zamanda dünyanın en çok memeli türü barındıran 3. ülkesidir. Amazonlara giriş üç noktadan yapılmakta; Manu Ulusal Parkı, Iquitos ve Tambopata. Manu Ulusal Parkı aralarında en el değmemiş ormanlara sahipken, Iquitos Amazon nehrinde macera yaşamayı vaad eder. Puerto Maldonado’dan giriş yapılan Tambopata Parkı ise en popüler rotalardan biridir. Amazonlara gelmek isteyenler en az 3 gününü buraya ayırmalı. Peru Amazonları yazısı için tıklayın!

Cusco, Peru

Kutsal Vadi

Cusco’ya yakın bir konumda bulunan Pisac ile Ollantaytambo arasında kalan bölgeye Kutsal Vadi yani Urubamba Vadisi deniyor. Bir çok nehrin aktığı verimli topraklar İnkaların burada mısır başta olmak üzere yüksek kalitede ürünler yetiştirmesini sağlamıştır. Dolayısıyla bu bölgede gezilecek ve yapılacak çok şey bulunuyor. Eski bir İnka dağ hisarı olan Pisac, Moray terasları, Pachacuti’nin kurduğu şehir ve güneş tapınağının bulunduğu Ollantaytambo mutlaka görülmeli.  Ayrıca Pisac’ta bulunan yerli pazarı oldukça ünlü. Her gün kurulan fakat en büyüğünün Pazar günü kurulduğu Pisac Pazarı’nda ucuz fiyatlara bol çeşitli hediyelikler satın alabilirsiniz. Aynı zamanda varlığını dahi bilmediğiniz meyve ve sebzelerin satıldığı pazarın tam fotoğraflık olduğunu söylemeden geçemeyeceğim.

Biz tüm bu Kutsal Vadi’yi turlarla gezdik ve çok memnun kaldık. Yarım günlük bir turla Moray’ı ve Salineras de Maras’ı ATV kullanarak gezdik ki o nefes kesici manzarada yüzüme vuran rüzgar eşliğinde ücra köşelerde bulunan köylerin arasından geçmek eşsiz bir deneyimdi. Bir diğer gün ise turla Pisac ve Ollantaytambo’yu gezdik. 


Rainbow Mountain

Rainbow Mountain olarak bilinen Vinicunca Dağı’na ulaşmak için sabah 3’te kalkıp 3 saat arabayla yol gidiliyor daha sonra 4300 – 5000 m arasında az oksijenli bir ortamda 3 saat tırmanıyorsunuz. Tırmanış süresince etrafta salınan lamalar ve alpacaları gözlemleyip dağda yaşayan yerel halkın evlerinin yanından geçiyorsunuz. Oksijen az olsa da karşılaşılan manzaralar ve tabi ki gökkuşağı gibi duran dağ manzarası harika. 6 saat tırmanış ve iniş , araçla yolculuk ise bir 6 saat daha sürüyor. Cusco’ya gelir gelmez yapılmaması gereken ama zamanı olanların mutlaka yapması gereken aktivitelerden biri. 

Salkantay Trek 

Salkantay Trek Inka Trail gibi 4-5 gün süren ve Machu Picchu’da biten bir rota. National Geogragraphic dünyadaki en iyi 25 trekking rotasından biri olarak seçmiş. Zorluk derecesi yüksek olan rota zamanı olan ve macera sevenler için biçilmiş kaftan. Zamanınız azsa günlük turlarla Humantay Gölü’nü görüp, Salkantay Zirvesine çıkmak için sabah 3’te kalkıp Vilcabamba Dağı’na tırmanabilirsiniz.


Cusco, Peru

 

Oteller

Hotel Monasterio, Belmond

Cusco’nun en pahalı oteli olan Monasterio 15. Yy’dan kalma bir manastırdır. Cusco Meydanı’na yürüyüş mesafesinde olan otelin odalarında yüksek irtifas hastalığını engellemesi için oksijen veriliyor.

JW Marriot

Plaza de Armas’ın hemen yanında bulunan JW Marriot’ta 16. yy’dan kalma bir manastır ve Cusco’nun en konforlu otellerinden biri. Monasterio gibi, JW Marriot Oteli’nin de odalara oksijen veriliyor.

Novotel

Bizim Cusco seyahatimiz boyunca kaldığımız Novotel Cusco kemerli şık avlusu, kahvaltısı ve temizliğiyle oldukça güzeldi. Odalarda oksijen verme hizmetleri bulunmamakta.

Natura Vive

Cusco’da Kutsal Vadi’de bulunan dağın tepesine asılı camdan lüks kapsüllerde kalmak isterseniz Natura Vive Skylodge tam size göre. Bol macera ve deneyim sunan bu kapsüllerde kalmak 500 dolar gibi bir fiyattan başlıyor.

 

Cusco, Peru

Nerede Yenir?

Cusco’da birçok restoranı ve cafeyi denemeye fırsatımız olduğundan sizi şehrin en güzel mekanlarıyla baş başa bırakıyorum. Yediğimiz en iyi yemekler tartışmasız Cicciolina’daydı. Kırmızı duvarları ve orjinal dekorasyonuyla ne zaman gitsek oldukça kalabalıktı. Burada Ceviche, Lomo saltado, Alpaca eti ve Cuy eti gibi geleneksel yiyecekleri bulabileceğiniz gibi İspanyol tarzı lezzetli tapaslarda yiyebilirsiniz. La Bodega 138 Peru yemekleri denemek istemeyip odun ateşinde lezzetli bir pizza yemek isteyenler için doğru bir seçenek olacaktır. Burada aynı zamanda organik ve taze salata seçenekleri bulabilirsiniz. Jack’s Cafe diğer bir favorim. Eğer bir cafenin önünde kuyrukta bekleyen genç turistlerin olduğunu görürseniz doğru yere gelmişsiniz demektir. Yemeklerin tamamı oldukça lezzetli. Bizim favorimiz Çizburger ve sandviç çeşitleri oldu. Oturmak için sıra beklemek istemezseniz siparişlerinizi ‘’to go’’ hazırlayıp verebiliyorlar. Bir diğer önerim ise Peru yemekleri sunan şık bir restoran olan A Mi Manera olacak. Kinoa çorbası, Ceviche, Lomo Saltado gibi yerel yemekleri burada tadabilirsiniz. Koka çayı içmek isteyenler için The Coco Shop’ta çay ve tatlı molası verebilir. Bu arada Plaza de Armas Meydanında çok güzel çeşitlerde unlu mamüller satan büyük bir Starbucks bulunmakta.

Machu Picchu, Peru yazısı için tıklayın!

Peru Amazonları yazısını okumak için tıklayın!