Bakü

 

Bakü-9Bakü, Azerbaycan

Azerbaycan deyilincə ağılınıza nə gəliyir?:) Haydar Aliyev? Hazar Denizi? Havyar? Dağlık Karabağ? Ay Benim Allı Gızım şarkısı? Eurovizyon? Bakü Ceyhan Boru Hattı? Yoksa sadece Bakü mü? Bence hepsi. 1918’de kurulan Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, 1920 yılında Sovyetler Birliğine bağlandı. 71 yıl sonra 1991 yılında Sovyetlerin dağılması ile de tekrar bağımsızlığını ilan etti. Uzun yıllar Rus ve Sovyet etkisinde yaşayan Azeriler tüm baskılara rağmen Türk ve Müslüman kimliklerini korumayı başardılar. Bugün ülkedeki Müslümanların büyük bir çoğunluğu Şii mezhebine dahil. Fakat uzun komünist dönemdeki ateizm propagandaları ve komşuları İran’ın köktenci tavırları sebebiyle Azerilerin çok dindar olduğu söylenemez. Sovyet Komünist partisinde üst mertebelere kadar ulaşan fakat Türk ve Müslüman olduğu için partiden ihraç edildiği söylenen Haydar Aliyev, bugünkü bağımsız Azerbaycan’ın kurucusudur. Günümüzde ülkede birçok siyasi parti olmasına rağmen Haydar Aliyev’in kurduğu Yeni Azerbaycan Partisi oyların %99’unu toplamaktadır. Başkanlık sisteminin olduğu Azerbaycan’da bugünkü Prezident ise Haydar Aliyev’in oğlu İlham Aliyev’dir. Ülke her ne kadar Parlamenter Cumhuriyet ile yönetiliyor gibi gözükse de, Prezident’in emri olmadan kuş uçmamaktadır.

Bakü ülkenin en büyük şehri ve başkentidir. Türkiye’de İstanbul ne ise Azerbaycan’da da Bakü odur. Kafkasların Paris’i olarak ün yapan Bakü’ye vardığınızda, bu yakıştırmayı hak ettiğini sizde göreceksiniz. Bakü’nün gelişimi 2000’li yıllardan sonra katlanarak artmaya devam etti. Bugün Alman ve Rus tarzı ışıl ışıl taş binaları, modern gökdelen ve iş merkezleri, yeşil ve tertemiz parkları ile Bakü çoğu Avrupa şehrinden daha modern ve ihtişamlı. Özellikle şehir merkezi tüm ziyaretçileri büyüler nitelikte. Binalar, yollar, alt geçitler, kaldırımlar, kısacı tüm altyapılarda en kaliteli malzemeler kullanılmış. Akşamları klasik mimarideki binalar özel LED sistemleri ile aydınlatılmakta. Bakü’de kordon boyunda yürürken kendinizi Monaco’ya geziyor gibi hissedeceksiniz.

Bakü-15Hükümetin doğru politikaları ile son yıllarda hızla gelişen ekonomi, her yıl ortalama %20 oranında büyümekte. 2000 yılların başında dünyada adı bile bilinmeyen Bakü bugün dünyanın en pahalı 20 şehri arasında. Ülke son yıllarda girdiği değişimin en hızlısını Eurovizyon’u kazandıktan sonra yaşamış. Bakü, ilk defa hak ettiği bu tanıtım fırsatını en iyi şekilde değerlendirmiş. Tüm eski binaların dış cepheleri kaplanmış, kaplanamayanlar brandalar ile saklanmış. Havalimanından şehre kadar tüm kötü görüntü 5 metre yüksekliğindeki duvarlar ile örtülmüş. Parklara, otellere, şehir planlamasına bir senede yüz milyonlarca dolar harcanmış. Bakü’nün dışı ve diğer Azeri şehirleri için ise aynı şeyi söylemek mümkün değil. Ülkedeki tüm yatırım ve ihtişam dünyanın gözü önünde olan Bakü’de ve şehir merkezinde yoğunlaşmakta, diğer şehirler ise 1980’lerde kalmış gibi. Azerbaycan dünyanın en büyük doğal gaz ihracatçılardan biri iken kırsal kesimde birçok evde hala doğal gaz yok. Gelişim ile gelen hayat pahalılığı ise zengin ile fakirin arasındaki farkı daha da açmış durumda.

Azerbaycan’da Türkler çok sıcak karşılanıyor fakat konuşmaya gelince herkes konuştuğunuz Türkçeyi anlasa da sizin Azericeyi net anlamanız biraz zor. Çoğu zaman sizi güldüren Azerice, Türkiye Türkçesine diğer Türki Cumhuriyetlerinde konuşulandan çok daha yakın. Azerice bize ne kadar komik geliyorsa, Türkçe‘de Azerilere bir o kadar karizmatik geliyormuş. Özellikle son yıllardaki TV dizileri ile tüm Azeriler Türkiye Türkçesine sempati besler olmuş. ‘’Ben’’ yerine ‘’Men’’. ‘’Güzel’’ yerine ‘’Yahşi’’ ‘’Para’’ yerine ‘’Pul’’ en çok duyacağınız kelimelerden. Bir de ‘’Hörmet’’ kelimesini çok duyacaksınız ki bunun asıl manasını da Azerbaycan’a gidince öğrenirsiniz. Benim burada söylemem çok uygun olmaz.

Bakü-1Azerbaycan yemek kültürü olarak Türkiye’ye birçok açıdan benziyor. Çay bildiğiniz çay, tadı biraz kaçak çaya yakın fakat yanında ‘’Mürebbeh’’ dedikleri vişne reçeli ile servis ediliyor. Pilav’a ‘’Aş’’ diyorlar. Sütlü Aş, yani sütlü pilav bildiğiniz gibi bizde Sütlaç adı verilen tatlı. Şerbetler, turşular, tandır ekmeği, bizim etli yaprak sarmasının ufak minik halleri çok meşhur. Ayrıca salata kültürü fazla yok. Salata yerine yıkanmış semizotu, maydanoz ve özellikle kişniş tüketiliyor. Kulübe kulübe bölünmüş, size özel ‘’Kabinet’’ adını verdikleri restoran tarzı ile Azeri mutfağı mutlaka denemeniz gereken bir mutfak. Ama siz yinede has Türkiye usulü birşeyler yemek isterseniz Nizami caddesindeki Namlı Kebap Bakü’nün en iyileri arasında. Türkiye’deki bazı Günaydın ve Kitchenette gibi bazı zincir restoranlarda Bakü’de bulunmakta.

Azerbaycan’ın para birimi Manat ve dolara sabitlenmiş. 1 Dolar, 0,78 Manat  civarında. Bizdeki kuruşun karşılığı ise ‘’Kepik’’. Azeri halkı uzun Sovyet dönemi sonrası para kazanmayı ve en önemlisi harcamayı çok seviyor. Her yerde çok lüks arabalar, dünyaca ünlü lüks tüketim ürünleri ve lüks restoranlar görebilirsiniz. Hayat her alanda çok pahalı. Tüm Türk ürünleri Türkiye’nin 2-3 katı fiyatta. Net bir gümrük mevzuatı olmadığından ve birçok konuda yüksek hürmet ve masraflar olduğundan her şey çok pahalı. Son yıllarda Azeriler Türkiye’ye daha çok geldikçe her şeylerini Türkiye’den alır olmuşlar. Mobilyalarını dahi Masko Modoko gibi mobilya çarşılarından Türkiye fiyatlarına alıp, Lalelideki kargo şirketleri ile uygun fiyatlara Azerbaycan’a yollatabiliyorlar.

Vize

Son olarak Azerbaycan, özellikle de Bakü, görülmesi gereken bizden bir parça. Türkiye’nin doğu vilayeti gibi hissedeceğiniz fakat gezdikçe kendinizi Avrupa’da sanacağınız bir şehir Bakü. Her ne kadar biz uygulamasak bile bize vize uygulayan ve birçok konuda daha mesafeli davranan Azerbaycan aslında bize Kuzey Kıbrıs’tan bile daha yakın. Turgut Özal zamanında Türkiye’nin himayesine bile girmeyi düşünen Azerbaycan, Özal sonrası Ermenistan ile yaşadığı Dağlık Karabağ olaylarında yanında Türkiye’yi görememiş ve o günden sonra ilişkiler giderek zayıflamış. Yakın zamanda 1990’daki Rus işgalinden sonra Azeriler daha da milliyetçi olmuş. Fakat herşeye rağmen iki ülke her zaman kardeş kalmaya devam edecek. Ali Haydar Aliyev’in dediği gibi ‘’İki Devlet Tek Millet’’…

Not: Vize’yi kapıdan alabiliyorsunuz fakat yanınızda bozuk 10$ ve 2 adet vesikalık fotoğraf getirmeyi unutmayın.