İsrail

Kudus-10Kudüs, İsrail

İsrail’le ilgili fikrimi yazının tamamına yaymaktansa baştan belirterek ilerlemek istiyorum. İsrail’e gidin. Dininiz, hayat felsefeniz ne olursa olsun tüm önyargılarınızı bırakıp İsrail’e gidin… Dünyayı gezmeye klasik rotalardan başlamayın veya daha önce defalarca gittiğiniz Paris’e veya Milano’ya gitmeyi artık biraz erteleyin. Birçok Türk vatandaşının pasaportla ilgili yaşanan sorundan dolayı İsrail gezisini ertelediğini biliyorum fakat İsrail bir gezgini doyurup, sayfa sayfa kitap okutup üzerinde düşündürecek cinsten bir ülke. Geçmişten bu güne kadar uzanan hikayeleri, verimsiz çöl toprağından yaratılan harikalar, İsraillileri bir arada tutan tek gücün dinleri olması sizi derin düşüncelere sevk edecektir. İsrail’i gezdiğimiz hiçbir ülkeye benzetemiyorum, bir kefeye koyamıyorum. Hele Kudüs’ü hiçbir yere koyamıyorum. Çok özel bir şehir, hem de 3 büyük dinin mensupları için çok büyük anlamlar taşıyan ve bir türlü paylaşılamayan bir toprak parçası. Adeta film seti gibi bir anda kendinizi bir Arap mahallesinde hissederken bir kapıyı geçtikten sonra sanki Avrupa’nın gelişmiş bir şehrine düşmüşsünüz hissini veriyor ve adapte olmakta zorlanıyorsunuz. Kilise çanları, ezanla karışırken bir anda karşınıza bir haham çıkıveriyor. Gitmeden önce ben de önyargılı davrandım, 16. ayını dolduran kızımız Elayla planladık gezimizi. Ülkeye girerken de çıkarken de sorun yaratıyorlar 4 saat sıra bekletiyorlar, Türklere iyi davranmıyorlar vs. gibi sözleri duydukça gerildim. Bir de yeni pasaport çıkarttık ve asıl kullandığımızı Emniyet Müdürlüğüne geri almak üzere teslim ettik. Tekrar pasaport parası ver, PTT’de sıraya gir pasaportu teslim al, sonra git vize’ye başvur vize son dakika çıksın derken bir anda vazgeçmek istedim. Şimdi düşününce hepsine değermiş diyorum. Tel Aviv’in İzmir gibi bir şehir olduğunu uzun sahil şeridinin insanlarla dolup taştığını, güneş kremlerinin burnunuzu gıdıkladığını, biz gittiğimizde Gay Parade’in olduğunu ve gaylerin elele tutuşup sokaklarda dolaşabildiği, tüm şehre gayleri temsilen rengarenk bayraklarının asılı olduğunu söylesem eminim şaşırırsınız. Eğer pasaportunuzda herhangi bir Arap ülkesine girişiniz yok ise İsrail’e girebilirsiniz, İsrail’e girerseniz o pasaportla başka bir Arap ülkesine giremezsiniz. Bu sebepten yeni pasaport çıkartmak durumundasınız. İsrail’e iş gezisi çıkınca bunu hem iş hem de keşif turuna çKudus-6evirdik. Sağ olsun, bizi havalimanından alan ve gezi sırasında her sorumuzu bıkmadan keyifle cevaplayıp, kendi elleriyle Kudüs’e götürüp getiren iş arkadaşımız İdan ve Kudüs’te kaldığımız American Colony Hotel’in buluşturduğu İngiliz aksanlı Avrupai görünümlü ve inanılmaz bilgi birikimine sahip rehberimiz İbrahim olmasaydı bu kadar derine inemeyebilirdik. Bu coğrafyada kuzeyde komşusu Lübnan’ı, güneydeki komşusu Mısır’ı ve doğudaki komşusu Ürdün’ü etraflıca gezme şansımız olmuştu. İsrail puzzle’ın kayıp parçasıydı ve puzzle tamamlanmış oldu. İsrail’in ve Musevi halkın geçmişinin Hıristiyanlıkla ve daha sonra Müslümanlıkla çakıştığından geçmişi anlayabilmek için diğer dinlerle ilgili bilgi birikimine ihtiyacınız var. Türklere karşı tahmin edildiği gibi bir ön yargıları yok gibi. Mavi marmaradan sonra Türkiye’ye sürekli tatile gelen İsrail’liler bu olaydan sonra gelmeme kararı almış fakat bu çok uzun sürmemiş. Sırf biz dönerken kalkışa hazırlanan 4 farklı Antalya uçağı listeliydi ekranda. Müslümanlar arasında ise diğer Arap ülkelerinde olduğu gibi Türk’üz dendiğinde atılan sıcacık gülüşler, kardeş görmüş gibi bakan gözlerle karşılaşıyorsunuz. Ülkeye giriş daha kolay çıkış ise daha uzun sürüyor. Dünyanın her yerinde uçuştan 2 saat önce havalimanında olmanız gerekirken İsrail’de 3 saat öncesinde havalimanında bulunmanız daha uygun olur. Dönüşte size muhtemelen yüzlerce soru soracaklar. Neden geldiniz? Size hediye veren oldu mu? Bavulunuzu siz mi yaptınız? gibi. Hepsine sinirlenmeden stres olmadan cevap verin. Bu sadece size uygulanan bir şey değil kişisel olarak algılamayın. Sinirlenirseniz işler sapa sarar daha çok bekletirler. Bizim yanımızda Ela olduğundan diye tahmin ediyorum hiç sorun yaşamadık. Bir tek hediye verildi mi sorusuna sırf ne diyeceklerini merak ettiğimden Ela’ya hediye edilen oyuncak bebeği söyledim. Bebeğin aranması için farklı bir bölüme yönlendirildik, zavallı bebek masaya yatırıldı evirildi çevrildi aletlerden geçirildi sonra tehlike arz etmediği anlaşılınca serbest bırakıldık. Zararsız bir bebeği tehdit olarak görecek kadar güvenliklerini ciddiye alıyorlar dolayısıyla güvenlik sorunu yaşar mıyız, bombalar patlar mı diye kaygı yaşamanıza gerek yok. Atatürk Havalimanına indiğimizde bavul çıkmayınca aklımıza son gelen Ela’nın portatif elektrikli ocağını şüpheli görüp bavulu uçağa yükletmeyip Tel Aviv’de tutmalarıydı. Siz siz olun İsrail’e giderken ocağınızı evde bırakın.

Kudus-40Tel Aviv

Burada görülmeye değer en önemli yerlerden bizi Tayalet denilen plajlarla dolu olan kıyı şerididir. Boydan boya kalabalık ve capcanlı halk plajları ve cafelerle dolu. Halk plajı dediğimde aklınıza bizim halk plajları gelmesin. Miami’deki halk plajları nasılsa bu plajlar da öyle, kimse kimseye bakmıyor kimseyle ilgilenmiyor herkes oldukça rahat. Mayo getirelim mi getirmeyelim mi diye düşünmeden atın bavulunuza mayolarınızı. Dünyanın en eski antik limanlarından biri olan Yafa Limanı ve etrafındaki daracık sokaklı ve merdivenli eski şehir kesinlikle görülmeli. Yafa kentinin dışında kurulan ilk yerleşim bölgesi ve ilk modern Musevi Mahallesi olan Neve Tzedek renkli ve ilginç binalarıyla turistlerin sık uğradıkları bölgelerden biridir. Senelerce harabe olarak kalıp terk edilen bu semt daha sonra yenilenerek Tel Aviv’in en pahalı semtlerinden biri haline gelmiştir. Neve Tzedek’e yakın bulanan eski tren istasyonu HaTachana şık butikleri güzel cafeleriyle uğranası noktalarından. Biz gece bir yere gitmedik ama gece kulüpleri oldukça revaçtaymış. Sizin için İdan’ın en favori kulüp isimlerini istedim; Hangar 11, Clara ve Solo Club.

Kudus-20Kudüs

3 büyük din için büyük önem arz eden bir şehir düşünün. Şehre girdiğinizde etraftaki enerji tüylerinizi diken diken ediyor. Etrafı duvarlarla çevrili marketiyle, evleriyle, dini mabedleriyle yaşayan soluk alan capcanlı bir şehir. Müslüman bölgesi, Hıristiyan bölgesi, Musevi Bölgesi hepsi birbirinden farklı ama bir noktada iç içe geçmiş. Burası o kadar kutsal ki gelen turistlerde Kudüs Sendromu diye bir olay meydana gelebiliyor yani toprakların bu kadar ruhani olmasından etkilenerek kendini beklenen Mesih sanma hastalığı. Biz Kudüs’ü kaldığımız American Colony Otelin ayarladığı özel rehber ile gezdik. İngiliz aksanlı rehberimiz İbrahim yurtdışında universiteyi okumuş ve kendini çok iyi yetiştirmiş biriydi. Önce bizi Zeytin Dağına çıkarıp tepeden Kudüs’ü anlattı eski sınırları önemli olayları anlattı. Aslında oldukça yoğun bir programdı bizimkisi fakat özetlemem gerekirse Via Dolorosa yani Hz. İsa’nın çarmıhı taşıdığı yol ve (Holy Sepulchre) Kilisesi Hz. İsa’nın işkence görüp gömüldüğü yer Hıristiyanlar için oldukça kutsaldır ve buraya hacı olmaya gelirler. Hıristiyanlar Kıyamet Kilisesinin aynı zamanda Hz. İsa’nın yeniden dirileceği kilise olduğuna inanırlar, Ağlama Duvarı ve Mescidi Aksa’daki Kubbetüs Sahra Camiisi kesinlikle görülmesi gereken noktalardandır. (Caminin bir kat altında Peygamber Efendimizin göğe yükseldiği kayalığı görebilirsiniz)Ağlama Duvarı Museviler için kutsalken, Mescidi Aksa Hz. Muhammed’in miraca atı Burak ile yükseldiği nokta olarak geçtiğinden Müslümanlar için kutsaldır. Museviler inancına göre Allah dünyayı Kubbetül Sahra Camii’sinin olduğu yerden yaratmaya başlamıştır. Dolayısıyla bu bahsettiğim mekanların hepsinin önemi büyüktür. Kubbetüs Sahra Camisine girebilmeniz için Müslüman olmanız gerekiyor. Türk pasaportunu görünce önce kabul etmediler ve kimlikleri istediler fakat yanımızda yoktu. Kimlikler olmayınca Elham Suresini okumamızı istediler okuyunca içeri aldılar fakat kıyafetim tamamen kapalı olmasına ve başımın da kapalı olmasına rağmen kıyafet satmaya çalıştılar fakat rehberimiz sayesinde eli silahlı askerlerden kolayca sıyrılıp Mescidi Aksa’ya girebildik. Ağlama duvarı ise kadın /erkek olarak iki bölüme ayrılmış. Herkes kendine ayrılan taraftan giriyor. Fotoğraf çekmek serbest fakat erkeklere kipa takmadan içeri girmelerine izin verilmiyor. Müslümanların yaşadığı Batı Şeria’ya turist olarak girebilmeniz ve gezebilmeniz mümkün fakat rehberimiz giriş çıkışlarda sorun olabileceğini söylediği ve biz oradayken 3 İsrailli genç Batı Şeria’da kaçırılmıştı geldiğimizde öldürüldüklerini öğrendik dolayısıyla gitmememiz hayırlı olmuş. Fakat zamanınız varsa Lut Gölüne mutlaka gidip girmenizi tavsiye ederim. Biz Ürdün sınırında kalan göle girmiştik. Göl deniz seviyesinden 422 m aşağıda olan göl dünyadaki en tuz seviyesi bakımından 3. sıradadır ve hiçbir balık türü yaşamıyor. Su çok tuzlu olduğundan suya girdiğinizde batmıyorsunuz .

Kudus-38İsrail’in yemek kültürü Arap yemek kültürüyle iç içe geçmiş. Dünyanın farklı köşelerinden gelen insanlar kendi kültürlerini de katarak farklı bir karışım meydana getirmiş. Her tarz yemek bulabilmeniz mümkün. Özellikle Lübnan yemeklerini sevenler burada bolca falafel ve humus yiyebilirler. İsrail’de bagellar oldukça ünlüdür. Amerika’da çok tüketilen bagel (hamurdan yapılan bir çeşit ekmek/simit) aslında bir Musevi yiyeceğidir. Polonya’dan Amerika’ya göç eden Museviler sayesinde Amerika’da yaygınlaşmıştır. Balık ve deniz mahsulleri ve çeşitleri de Akdeniz’e kıyısı olduğundan oldukça zengindir. Balık türleri ise yabancı olmadığımız levrek, çipura ve grida ağırlıklıdır. Balık öncesi gelen mezeler turşudan humusa kadar oldukça çeşitli ve lezzetli dolayısıyla mutlaka denenmesini tavsiye ederim. İçecek konusuna gelince çayınızı mutlaka naneli isteyin. Fas, Tunus gibi Arap ülkelerinde de tüketilen taze naneli çayı burada da bulabilirsiniz. Tel Aviv Adresleri: Tel Aviv’de çok ünlü bir humusçu var dediler işimizi gücümüzü bıraktık 35 derece sıcakta Ela arabasında uyurken sokak sokak humusçu aradık. Oldukça sıra vardı baktık bekleyemeyeceğiz aldık tabakları sokakta bir kenara oturup pideyi bandıra bandıra yedik. Mekanın ismi ‘’Abu Hasan’’ oldukça salaş bir mekan ve sadece humus satıyorlar. Koca tabak bir humus ve yanında bir sürü pide… Yediğim en güzel humuslardan biriydi. Diğer adresler; falafel için ‘’Falafel Hakosem’’, ve Tel Aviv Marina’daki balıkçı ‘’White Pergola’’ bizden çok yüksek puan aldı. Kudüs Adresleri: Kudüs’e giderseniz bizim de kaldığımız American Colony Otel’de mutlaka yemek yiyin. Yemek yiyemezseniz film setini andıran her yerinden çiçekler fışkıran havuzlu avlusunda kakuleli bir Türk kahvesi veya naneli çay içip bizi anın. Kudüs’te güzel cafeleri ve alışveriş mekanlarını bir arada bulabileceğiniz Mamilla’ya uğramayı unutmayın. Burada bizdeki Kitchenette tarzındaki ‘’Kedma’’ modern yemek yemek isteyenler için güzel bir mekan. Unutmadan, yiyecekler dinlerinde yeri olan Koşer ve koşer olmayan diye ikiye ayrılıyor. Genel anlamda et ve süt ürünleri birlikte asla yenmiyor. Buna ek olarak domuz, tavşan, kabuklu deniz mahsülleri gibi hayvanların herhangi bir şekilde tüketilmesi de yasak. Cuma günü tatil, Cumartesi Şabat ve Pazar günü herkes iş başı yapıyor. Şabat (Shabat Shalom) Musevilerin dinlenme günü olarak geçer, Cumartesi günü birçok yer kapalıdır ve herkes evinde ibadet eder. Tabi ki herkes buna uyacak diye bir şey yok. Cumartesi günü Tel Aviv’de kumsallar ve cafeler tıka basa doluydu.

Kudus-22İsrail’den evinize hediyelik diye götürebileceğiniz ölü deniz minerallerinden yapılmış kozmetikler, çamur veya gölden çıkarılan tuz olabilir. Ağırlıklı mavi ve mozikli olan el boyaması Ermeni yapımı tabak ve çanaklara her yerde rastlayabilirsiniz. Bunların yanı sıra 3 büyük dine ait kitaplar, kolyeler, biblolar ve dinlere ait simgesel hediyelikler alınabilir. İsrail’in genelinde çok az yabancı mağazaya rastladım. Çoğunlukla büyük markaların konseptlerine benzetilmiş yerel mağazalarla karşılaştım. Castro diye her yerde şubesi olan bir giyim markası gözünüze çarpacaktır, Soho %100 Design Shop modern ve değişik tasarım objeler satıyor. En çok beğendiğim mağaza burası oldu. Tel Aviv’de en ünlü alışveriş merkezi Dizengoff Center, Kudüs’te ise Mamilla Caddesidir.

Seyşeller

Machu Picchu

Machu Picchu

Los Angeles

Los Angeles

Toskana

Toskana

Marakeş, Fas

Marakeş, Fas

Izlanda

Izlanda

Malta

Malta

Myanmar

Myanmar

Provence

Provence

Moğolistan

Moğolistan

Mardin

Mardin

Japonya

Japonya

Bali, Endonezya

Bali, Endonezya

Avusturya

Avusturya

Dubai

Dubai

Bled Gölü, Slovenya

Bled Gölü, Slovenya

Norveç

Norveç

Yucatan, Meksika

Yucatan, Meksika

Kadim Galeri

Kadim Galeri

Sokaklar Galeri

Sokaklar Galeri

Hayvanlar Galeri

Hayvanlar Galeri

Soyut Galeri

Soyut Galeri

Yemek Galeri

Yemek Galeri

Manzara Galeri

Manzara Galeri

Portre Galeri

Portre Galeri

Simgeler Galeri

Simgeler Galeri

Kudüs, İsrail

Kudüs, İsrail

Mahe, Seyşeller

Mahe, Seyşeller

Kopenhag, Danimarka

Kopenhag, Danimarka

Stockholm, İsveç

Stockholm, İsveç

Endülüs, İspanya

Endülüs, İspanya

Sharm El Sheikh, Mısır

Sharm El Sheikh, Mısır

Londra, İngiltere

Londra, İngiltere

Edinburg, İskoçya

Edinburg, İskoçya

Bakü, Azerbaycan

Bakü, Azerbaycan

Kapadokya

Kapadokya

Pekin, Çin

Pekin, Çin

Beyrut, Lübnan

Beyrut, Lübnan

Chiang Mai & Bangkok, Tayland

Chiang Mai & Bangkok, Tayland

Angkor Wat, Kamboçya

Angkor Wat, Kamboçya

St.Petersburg, Rusya

St.Petersburg, Rusya

Helsinki, Finlandiya

Helsinki, Finlandiya

Petra, Ürdün

Petra, Ürdün

Zürih, İsviçre

Zürih, İsviçre

Kuveyt

Kuveyt

Cape Town, Güney Afrika

Cape Town, Güney Afrika

Zanzibar

Zanzibar

Safari, Tanzanya

Safari, Tanzanya

Santorini, Yunanistan

Santorini, Yunanistan

Agra Jaipur Udaipur, Hindistan

Agra Jaipur Udaipur, Hindistan

New York & Miami, ABD

New York & Miami, ABD

İtalya

İtalya

Maldivler

Maldivler

Karadağ

Karadağ

Prag, Çek Cumhuriyeti

Prag, Çek Cumhuriyeti

Sarajevo & Mostar, Bosna Hersek

Sarajevo & Mostar, Bosna Hersek

Dubrovnik, Hırvatistan

Dubrovnik, Hırvatistan